olbrachcice.pl

Home / Zabytki

Zabytki

Kościół p.w. św. Floriana i św. Józefa

kosciol

Rycina

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 27 IX 1292 r.,  gdy wzmiankowany jest Konrad pleban w Alberti Villa . W późniejszym okresie świątynia została filią parafii w Zwróconej.

Stan ten trwał do 10 VII  1901 r., gdy  Olbrachcie stały się samodzielną parafią. Obecny kościół został wzniesiony  w 1741 r ., a wieża pochodzi z 1818 r., ale plan budowli – wyodrębnionym zamkniętym prezbiterium i przyporami przy ścianach korpusu – zdradza wykorzystanie murów gotyckiej świątyni. Kolejna przebudowa, dokonana zapewne pod koniec XIX w., zatarła cechy stylowe budowli. Po wojnie kościół otrzymał jeszcze jednego patrona – św. Józefa, i stał się kościołem parafialnym. Budynek kościoła jest orientowany . Główne wejście ( pod wieżą ) ujęte jest barokowym portalem z popiersiem św. Floriana. Architektura i wystrój  wnętrza noszą cechy neogotyckie. Znajduje się tu skromny ołtarz klasycystyczny z I. poł. XIX w., zwieńczony figurą Boga Ojca z obrazem patrona kościoła. Ciekawostką jest umieszczone w dole obrazu wierne wyobrażenie tutejszej świątyni. Skromne wyposażenie świątyni uzupełnia marmurowa chrzcielnica, ufundowana – jak głosi inskrypcja – w 1900 r. przez małżonków Juliusza i Karolinę Bittner z Bielawy z okazji 50 małżeństwa. Sąsiedni budynek to były dom zakonny i stacja opiekuńcza sióstr boromeuszek z Trzebnicy.

kosciol3

Kościół pw. św Floriana i św Józefa

 


Uzdrowisko

uzdrowisko

Uzdrowisko w Gross Olbersdorf

Trudno uwierzyć, że Olbrachcice Wlk. były niegdyś miejscowością uzdrowiskową, w której istniało źródło wody uważanej za leczniczą. Źródło zostało ponoć odkryte w 1681 r. i tryskało w korycie Węży w dolnej części wsi. Źródło zanikło na przełomie lat 60. i 70. XIX w. Już w 1688 r. istnieje opis źródła, autorstwa Lucae, który pisze o „słynnym zdroju z siarką i ałunem (…) i stąd przybywało do niego wielu ludzi”. Można przypuszczać, że głównym składnikiem wody był sierczan żelaza. Źródło zostało zagospodarowane przez magistrat Ząbkowic. Wkrótce zbudowano dom zdrojowy, który w 1752 r. określono mianem podupadłego. Nowy dom zdrojowy, istniejący do dziś, wybudowano około 1815 r., a obok niego urządzono park.

J.E. Knie tak opisuje w  swojej pracy z 1845 r. to miejsce: „We  wsi zakład kąpielowy , źródło siarkowe, znane i słynne już od XVI wieku, jako pomocne przy artretyzmie, osłabieniu, wyczerpaniu i skurczach oraz innych chronicznych chorobach. Obecny, wygodny dom kąpielowy  istnieje od 25 lat, obok znajduje się piękny park, a miejscowość jest ulubionym miejscem wypoczynku ząbkowiczan . Do picia wytryska źródło czystej , krystalicznej wody, z niewielką zawartością żelaza” . Kronika Olbrachcic  z 1852 r. mówi również na ten temat, co następuje: „Miejscowość Olbersdorf  w powiecie ząbkowickim  leżąca nad Jadkową , należy do miasta Ząbkowice i zarządzana jest samodzielnie przez magistrat . W 1681 roku w dolnej części wsi przy dzisiejszym Domu Kąpielowym , odkryto źródło wód  siarkowych , gdzie magistrat ząbkowicki nakazał założenie zakładu kąpielowego z wannami i prawem wyszynku” . Tak było do lat 60. XIX w., kiedy to, prawdopodobnie na skutek zaniku źródła, zakład kąpielowy został sprzedany w ręce prywatne, ale funkcjonował nadal jako restauracja i kawiarnia „Badehaus”, aż do ostatniej wojny. Warto w tym miejscu powiedzieć, że na granicy Olbrachcic i Stoszowic, nad potokiem Jadkowa, za dzisiejszym zakładem wodociągowym po drugiej stronie potoku, znajdowała się w I. poł. XIX w. kolonia Weinakerei ( winnica, dzisiaj jest tam samotne gospodarstwo), składające się z czterech posesji z gospodą. Kolonia ta graniczyła z łagodnym wzgórzem, nachylonym w kierunku południowym, gdzie do poł. XIX w. uprawiano winną latorośl – stąd nazwa osady. Miejsce to znane było też z dwóch źródeł wody mineralnej, zawierających kwaśny siarczan żelaza, z których jedno służyło do kuracji pitnych, drugie do kąpieli. Był tutaj dom zdrojowy , który po rozbudowie w latach 20. XIX w. miał 30 pokoi, pijalnie wód mineralnych ,łazienki i piękny park. Przyjeżdżali tu kuracjusze z różnych części Śląska . W 1829 r. wydano tu 3000 kąpieli  w wannach i 400 kąpieli prysznicowych. Obok obiektów zdrojowych znajdował się zajazd , przy którym był mały ogród zoologiczny, z okazami zwierząt i ptaków przywiezionych z Austrii przez jego właściciela – Hoffmana. Uzdrowisko zakończyło działalność w połowie XIX w. ze względu na konkurencję większych i sławniejszych uzdrowisk Ziemi Kłodzkiej.


Krzyż- Wodowskaz

rycina krzyża pokutnego w Olbrachcicach Wielkich

Rycina krzyża pokutnego w Olbrachcicach Wielkich

Z uwagi na swoje położenie w dolinie nad dwoma dużymi potokami- Jadkową, wypływającą z Gór Sowich oraz Wężą, wypływającą z pod Kluczowskiej Góry, Olbrachcie były od najdawniejszych czasów nawiedzane przez powodzie . Świadczą o tym zapisy w kronice wsi pod datami :1784, 1796, 1813 ,1829, 1861, 1908i 1945. Dla upamiętnienia stanów wody wykorzystywano stary krzyż kamienny, na którym wykuwano datą i zaznaczono maksymalny poziom wody . Zachowały się na nim następujące inskrypcje ( od góry ): 1945 / 1786/ W: Hoehe (Wasser Hoehe – wysokość wody) / napis nieczytelny / 1585 . Najstarszy napis oznacza być może datę powstania krzyża. Krzyż jest pewnie pamiątką  jakiejś zbrodni która miała miejsce przed wiekami i pomnikiem dawnego prawa zwyczajowego, nakazującego sprawcy zabójstwa zadośćuczynienie rodzinie ofiary i wysławienie krzyża dla potwierdzenia i upamiętnienia zawartej z nią ugody.


Święty Jan Nepomucen

We wsi są liczne rzeźby i kapliczki przydrożne, głównie z II poł. XVIII w. Najładniejsza jest rzeźba św. Jana Nepomucena z XVIII w. W dolnej części cokołu znajdują się trzy sceny z życia Świętego: zrzucenie św. Jana do Wełtawy, Spowiedź królowej Zofii oraz  modlitwę św. Jana.

>> <<